De F-gassenverordening in 2027: dit betekent het voor jou als installateur
De F-gassenverordening blijft de koel- en klimaatmarkt in hoog tempo veranderen. Waar in 2026 vooral de regels voor service en onderhoud verder werden aangescherpt, verschuift de aandacht in 2027 nadrukkelijk naar de apparatuur die je nieuw mag plaatsen. Vanaf 1 januari gelden voor verschillende airco’s, warmtepompen en chillers nieuwe GWP-grenzen. Vooral de grens van 150 gaat een steeds grotere rol spelen.
Voor jou als installateur betekent dat dat je bij een offerte niet meer alleen kijkt naar vermogen, rendement en toepassing, maar ook steeds nadrukkelijker naar het gebruikte koudemiddel én de productcategorie. R32 blijft in 2027 namelijk nog niet overal verboden. Bij bepaalde warmtepompen valt het vanaf 1 januari 2027 wel af, terwijl het bij veel lucht-lucht splits nog toegestaan blijft. Tegelijkertijd verschuift de markt verder richting koudemiddelen met een zeer lage GWP, zoals R454C (GWP=148) en natuurlijke koudemiddelen zoals propaan (R290).
Welke systemen mag je in 2027 nog installeren? Waar kun je R32 nog toepassen? Wat verandert er voor lucht-waterwarmtepompen, airconditioning en chillers? En wat betekenen de nieuwe regels voor service, certificering en je advies aan klanten? We zetten de belangrijkste veranderingen op een rij.
Waarom wordt de F-gassenverordening steeds strenger?
F-gassen zijn gefluoreerde broeikasgassen die onder andere als koudemiddel worden gebruikt in airconditioning, warmtepompen en koeltechniek. Ze tasten de ozonlaag niet aan, maar veel van deze gassen hebben bij uitstoot een sterk broeikaseffect.
Met de herziene F-gassenverordening (EU) 2024/573, die sinds maart 2024 van toepassing is, wil de Europese Unie het gebruik en de uitstoot van deze stoffen sterk terugdringen. Dat gebeurt op twee manieren: door het beschikbare HFK-quotum steeds verder af te bouwen én door per productcategorie steeds strengere eisen te stellen aan het aardopwarmingsvermogen, oftewel GWP, van het koudemiddel.
Het Europese quotum voor het op de markt brengen van HFK’s wordt de komende jaren verder verlaagd en moet uiteindelijk in 2050 op nul uitkomen. Sinds de quota voor 2026 wordt bovendien €3 per ton CO₂-equivalent aan toegewezen quotum in rekening gebracht. De combinatie van minder beschikbaar quotum en strengere productverboden zorgt ervoor dat koudemiddelen met een hoge GWP steeds minder aantrekkelijk worden.
De richting is daarmee duidelijk: steeds meer installaties zullen gebruikmaken van koudemiddelen met een zeer lage GWP of natuurlijke koudemiddelen zoals R290, CO₂ (R744) en ammoniak (R717).
Wat verandert er per 1 januari 2027?
2027 is voor airconditioning en warmtepompen een belangrijk omslagjaar. Voor meerdere categorieën nieuwe apparatuur wordt een GWP-grens van 150 ingevoerd.
Welke regel geldt, hangt af van het type systeem en het vermogen. Dat onderscheid is belangrijk, want er bestaat vanaf 2027 niet één algemeen verbod op bijvoorbeeld R32.
Monobloc airco's en warmtepompen tot en met 12 kW
Vanaf 1 januari 2027 mogen nieuwe stekkerklare airco’s, monobloc airco’s, andere zelfstandige airconditioningsystemen en zelfstandige warmtepompen met een nominaal vermogen tot en met 12 kW geen F-gas meer bevatten met een GWP van 150 of hoger.
Daarmee valt bijvoorbeeld R32, met een GWP van 675, voor deze categorie buiten de nieuwe grens. R290 heeft volgens de rekenmethodiek van de verordening een GWP van 3 en blijft daardoor ruim onder de grens.
Er is wel een uitzondering wanneer veiligheidseisen op de plaats van gebruik toepassing van een koudemiddel met een GWP onder 150 niet mogelijk maken. In dat geval geldt voor deze apparatuur een GWP-grens van 750.
Ook zelfstandige systemen tussen 12 en 50 kW krijgen een GWP-grens van 150
De verandering beperkt zich niet tot kleine warmtepompen en airco’s. Vanaf 1 januari 2027 geldt dezelfde GWP-grens van 150 voor nieuwe monobloc- en andere zelfstandige airconditioningsystemen en warmtepompen met een nominaal vermogen van meer dan 12 kW tot en met 50 kW.
Ook hier geldt een uitzondering wanneer veiligheidseisen het gebruik van een koudemiddel onder GWP 150 niet toelaten.
Grote verandering voor lucht-water splits tot en met 12 kW
Voor split lucht-waterwarmtepompen tot en met 12 kW verandert de markt vanaf 1 januari 2027 duidelijk. Nieuwe systemen die vanaf dat moment in de EU in de handel worden gebracht, mogen in principe geen F-gas meer gebruiken met een GWP van 150 of hoger.
R32, met een GWP van 675, voldoet niet aan die nieuwe grens. Dat betekent niet dat alle R32-systemen op 1 januari 2027 ineens uit de markt verdwijnen. Apparatuur die vóór die datum al rechtsgeldig in de EU in de handel is gebracht, kan in principe nog worden doorverkocht en geïnstalleerd. Voor bestaande voorraad is het moment van in de handel brengen dus belangrijk.
Tegelijkertijd komen er nieuwe oplossingen voor terug. LG verwacht medio 2027 de eerste split lucht-waterwarmtepompen met R454C beschikbaar te maken. R454C heeft een GWP onder de grens van 150 en sluit daarmee aan op de eisen die vanaf 2027 voor deze productcategorie gelden.
Voor de installateur ontstaat daardoor in 2027 een overgangsperiode. Bestaande R32-voorraad kan nog beschikbaar zijn, terwijl tegelijkertijd een nieuwe generatie split lucht-waterwarmtepompen met een lager GWP op de markt komt. Bij nieuwe projecten is het daarom verstandig niet alleen te kijken naar wat op dat moment leverbaar is, maar ook naar het koudemiddel en de toekomstbestendigheid van de gekozen oplossing.
En hoe zit het dan met R32-airconditioning?
Hier is nuance belangrijk.
R32 is vanaf 1 januari 2027 niet overal verboden. Voor lucht-lucht splitsystemen tot en met 12 kW gaat de GWP-grens van 150 pas in op 1 januari 2029. R32 blijft in 2027 bij veel van deze systemen dus nog toegestaan.
Voor single-split airconditioningsystemen met minder dan 3 kg koudemiddel geldt overigens al sinds 1 januari 2025 een verbod op F-gassen met een GWP van 750 of hoger. R410A valt met zijn hoge GWP daardoor buiten deze categorie, terwijl R32 met een GWP van 675 onder die grens blijft.
Voor jou als installateur wordt het dus steeds belangrijker om niet alleen naar het koudemiddel te kijken, maar ook naar het type installatie, het vermogen en de datum waarop het systeem op de markt wordt gebracht.
Ook strengere regels voor chillers in 2027
Ook voor stationaire chillers verandert er per 1 januari 2027 het nodige.
Voor nieuwe stationaire chillers tot en met 12 kW geldt vanaf die datum een maximale GWP van 150. Voor stationaire chillers boven 12 kW geldt een grens van 750. Ook hierbij zijn uitzonderingen mogelijk wanneer veiligheidseisen het gebruik van een alternatief niet toelaten.
Voor een aantal zeer specifieke toepassingen bestaan tijdelijke uitzonderingen. Zo heeft de Europese Commissie voor bepaalde chillers die worden gebruikt bij de productie van halfgeleiders een tijdelijke uitzondering vastgesteld voor de periode van 1 januari 2027 tot en met 31 december 2029. Voor de dagelijkse praktijk van de meeste installatiebedrijven speelt die uitzondering nauwelijks een rol, maar het laat wel zien dat bij gespecialiseerde toepassingen altijd naar de exacte productcategorie moet worden gekeken.
Wat geldt er in 2027 al vanuit 2026?
Naast de nieuwe productverboden blijven de regels voor service en onderhoud die in 2026 zijn ingegaan natuurlijk gewoon van kracht.
Sinds 1 januari 2026 is het verboden om F-gassen uit bijlage I met een GWP van 2.500 of hoger te gebruiken voor het onderhoud of de service van airconditioning en warmtepompen.
Er geldt tijdelijk een uitzondering voor geregenereerde en onder voorwaarden gerecyclede koudemiddelen met een GWP van 2.500 of hoger. Gerecyclede koudemiddelen moeten daarbij afkomstig zijn uit dergelijke apparatuur en mogen alleen worden gebruikt door het bedrijf dat het middel heeft teruggewonnen of het bedrijf waarvoor dat is gedaan. Deze uitzonderingen gelden tot 1 januari 2032.
In de praktijk betekent dit dat het onderhouden van oudere systemen op koudemiddelen met een zeer hoge GWP steeds lastiger kan worden. Bij een grote storing of lekkage is het daarom verstandig om niet alleen de reparatiekosten te bespreken, maar ook de resterende levensduur van het systeem en de mogelijkheid om over te stappen op een nieuwere installatie.
R32: nog niet weg, maar de ruimte wordt kleiner
R32 speelt voorlopig nog een belangrijke rol in de klimaatmarkt. Het is daarom te kort door de bocht om te zeggen dat R32 in 2027 verboden is.
De werkelijkheid is afhankelijk van de toepassing.
Voor kleine lucht-water splits gaat de grens van GWP 150 in 2027 in. Voor lucht-lucht splits tot en met 12 kW gebeurt dat in 2029. Voor splitsystemen boven 12 kW wordt vanaf 2029 eerst een GWP-grens van 750 ingevoerd en vanaf 2033 een grens van 150.
Vanaf 1 januari 2035 mogen nieuwe splitsystemen tot en met 12 kW in principe helemaal geen F-gassen meer bevatten of nodig hebben voor hun werking, behalve waar veiligheidseisen een uitzondering noodzakelijk maken.
R32 is dus niet van de ene op de andere dag verdwenen, maar de mogelijkheden om het in nieuwe apparatuur toe te passen worden de komende jaren wel steeds verder beperkt.
Van R410A en R32 naar R290 en R454C
Door de aanscherping van de F-gassenverordening verschuift de markt naar koudemiddelen met een lagere GWP. Daarbij is er niet één oplossing voor alle toepassingen.
R290 speelt vooral bij lucht-waterwarmtepompen een steeds grotere rol. Het is geen F-gas en heeft een zeer lage GWP. Voor splitsystemen komt daarnaast R454C in beeld. Met een GWP onder 150, 148 om precies te zijn, past dit koudemiddel binnen de grens die vanaf 2027 geldt voor nieuwe split lucht-waterwarmtepompen tot en met 12 kW.
De keuze hangt dus af van het type systeem en de toepassing. R290 is brandbaar en vraagt om passende veiligheidsmaatregelen. Ook bij R454C moet rekening worden gehouden met de eigenschappen en voorschriften van het koudemiddel.
De markt verschuift daarmee niet simpelweg naar R290, maar naar verschillende laag-GWP-oplossingen die passen bij de toepassing.
Certificering verandert mee met de koudemiddelen
Ook op het gebied van certificering is de regelgeving veranderd.
Onder de herziene F-gassenverordening heeft certificering niet langer alleen betrekking op werkzaamheden met traditionele F-gassen. De Europese eisen zijn uitgebreid naar relevante alternatieven, waaronder natuurlijke koudemiddelen. De uitvoeringsverordening voor certificering omvat onder andere werkzaamheden aan stationaire koelinstallaties, airconditioning en warmtepompen met F-gassen én alternatieven.
Dat is logisch: werken met bijvoorbeeld brandbare koolwaterstoffen, CO₂ onder hoge druk of ammoniak vraagt om andere kennis en vaardigheden dan werken met traditionele HFK’s.
Voor installatiebedrijven betekent dit dat opleiding en certificering onderdeel moeten zijn van de voorbereiding op de koudemiddeltransitie. Controleer daarom welke certificeringscategorie van toepassing is op de werkzaamheden die je monteurs uitvoeren en zorg dat kennis van nieuwe koudemiddelen tijdig wordt opgebouwd.
Lekcontroles en administratie blijven belangrijk
De nieuwe productverboden betekenen niet dat de verplichtingen rond bestaande F-gasinstallaties verdwijnen.
Voor apparatuur waarop de lekcontroleplicht van toepassing is, blijft de controlefrequentie onder andere afhankelijk van de hoeveelheid koudemiddel uitgedrukt in ton CO₂-equivalent. Bij grotere hoeveelheden moet vaker worden gecontroleerd. De verordening stelt daarnaast eisen aan de registratie van onder andere het type en de hoeveelheid koudemiddel, uitgevoerde werkzaamheden, lekcontroles en betrokken gecertificeerde bedrijven en personen.
De relevante registraties moeten in beginsel ten minste vijf jaar worden bewaard. Ook bedrijven die onderhouds- en servicewerkzaamheden voor exploitanten uitvoeren, hebben bewaarplichten.
Een goede administratie blijft dus net zo belangrijk als de technische uitvoering.
Lees ook onze ‘eerste hulp bij controle op lekkage van F-gassen in apparatuur‘
Belangrijkste momenten vanaf 2027 op een rij
2027 is niet het eindpunt. De verordening kent een vaste tijdlijn waarin de toegestane GWP steeds verder wordt verlaagd.
- 1 januari 2027
- Stekkerklare airco’s en warmtepompen, inclusief monoblocs, tot en met 50 kW: maximaal GWP 150.
- Split lucht-waterwarmtepompen tot en met 12 kW: maximaal GWP 150.
- Chillers tot en met 12 kW: maximaal GWP 150. Chillers boven 12 kW: maximaal GWP 750.
- Medio 2027
- LG verwacht de introductie van split lucht-waterwarmtepompen op R454C, als alternatief met een GWP onder 150.
- 1 januari 2029
- Split lucht-luchtsystemen tot en met 12 kW: maximaal GWP 150. Alle splits boven 12 kW: maximaal GWP 750.
- 12 maart 2029
- Uiterste datum voor de eerste hercertificering van personen die onder de oude certificeringsregeling vallen; daarna elke 7 jaar.
- 1 januari 2030
- Stekkerklare airco’s en warmtepompen boven 50 kW: maximaal GWP 150.
- 1 januari 2032
- Stekkerklare airco’s en warmtepompen tot en met 12 kW: F-gassen verboden.
- Chillers tot en met 12 kW: F-gassen verboden.
- De uitzondering voor geregenereerd/gerecycled koudemiddel met GWP 2500 of hoger bij service aan airco’s en warmtepompen vervalt.
- 1 januari 2033
- Alle splits boven 12 kW: maximaal GWP 150.
- 1 januari 2035
- Alle splits tot en met 12 kW: F-gassen verboden.
- 2050
- Het HFK-quotum wordt afgebouwd naar nul.
Voor de genoemde productverboden kunnen in bepaalde gevallen uitzonderingen gelden wanneer veiligheidseisen het gebruik van het voorgeschreven alternatief niet toelaten. Kijk daarom bij bijzondere toepassingen altijd naar de exacte voorwaarden uit de verordening.
Zo bereid je je (installatie)bedrijf voor op 2027
Met deze vijf stappen zorg je dat je niet alleen aan de regels van 2027 voldoet, maar ook voorbereid bent op de jaren daarna.
- Inventariseer je assortiment
Maak onderscheid tussen monoblocs, lucht-water splits, lucht-lucht splits, chillers en grotere systemen. De ingangsdatum en maximale GWP verschillen per categorie en vermogen.
Een algemene uitspraak als “R32 mag nog” of “R32 mag niet meer” is daardoor niet voldoende.
- Let extra op lucht-waterwarmtepompen tot en met 12 kW
Hier vindt per 1 januari 2027 een duidelijke omslag plaats. Een F-gas met een GWP van 150 of hoger is voor nieuwe systemen in deze categorie in principe niet meer toegestaan. R32 valt daarmee af voor deze toepassing.
- Bouw kennis van R290 en andere alternatieven op
Het aandeel systemen met natuurlijke koudemiddelen zal verder toenemen. Zorg daarom dat monteurs weten met welke veiligheidsaspecten zij rekening moeten houden en welke certificering, procedures en gereedschappen bij hun werkzaamheden horen.
- Breng oudere installaties in je servicebestand in kaart
Inventariseer welke klanten nog apparatuur hebben met koudemiddelen met een zeer hoge GWP. Bij lekkage, een defect of groot onderhoud kun je dan tijdig bespreken of repareren nog economisch en technisch logisch is.
- Kijk verder dan de eerstvolgende verbodsdatum
Een systeem dat in 2027 nog verkocht of geïnstalleerd mag worden, is niet automatisch de meest toekomstbestendige keuze.
Kijk bij een advies daarom ook naar de verwachte levensduur, toekomstige beschikbaarheid van koudemiddel, servicebaarheid en de volgende stappen in de Europese uitfasering.
Centercon helpt je vooruit
De koudemiddeltransitie is geen ontwikkeling voor de verre toekomst: hij is al volop bezig. In 2027 wordt dat opnieuw zichtbaar, doordat de GWP-grens van 150 voor steeds meer nieuwe airco’s en warmtepompen bepalend wordt.
Centercon helpt je om daarin de juiste keuzes te maken. In ons assortiment vind je oplossingen voor verschillende toepassingen en koudemiddelen, waaronder R32 en de nieuwste generatie systemen op R454C of R290. Onze specialisten helpen je graag bij de systeemkeuze voor een concreet project en bij de vraag welke oplossing past binnen de actuele regelgeving.
Via Centercon College kun je bovendien je kennis van warmtepomptechniek en het veilig werken met koudemiddelen verder ontwikkelen. Wil je weten wat de F-gassenverordening betekent voor een concreet project? Neem contact met ons op.
Veelgestelde vragen
Wat verandert er op 1 januari 2027 door de F-gassenverordening?
Voor verschillende nieuwe airco’s, warmtepompen en chillers gaan strengere GWP-grenzen gelden. Onder andere zelfstandige airco’s en warmtepompen tot en met 12 kW en split lucht-waterwarmtepompen tot en met 12 kW krijgen in principe een maximale GWP van 150.
Mag ik in 2027 nog een systeem op R32 installeren?
Ja, in bepaalde gevallen wel. De regels verschillen per type installatie en vermogen.
Voor nieuwe split lucht-waterwarmtepompen tot en met 12 kW geldt vanaf 1 januari 2027 een maximale GWP van 150. R32 heeft een GWP van 675 en voldoet daar dus niet aan. Belangrijk is wel dat dit verbod ziet op het in de handel brengen. Systemen die vóór 1 januari 2027 al rechtsgeldig in de EU in de handel zijn gebracht, kunnen daarna in principe nog worden doorverkocht en geïnstalleerd.
Voor lucht-lucht splits tot en met 12 kW ligt het omslagpunt later: daar gaat de GWP-150-grens pas op 1 januari 2029 in.
Is R32 vanaf 2027 dus verboden?
Nee. Er bestaat geen algemeen R32-verbod vanaf 2027. De regels zijn gekoppeld aan het type apparatuur en het vermogen. Daarom moet je per toepassing controleren welke grens geldt.
Wat verandert er voor lucht-waterwarmtepompen?
Voor nieuwe split lucht-waterwarmtepompen tot en met 12 kW geldt vanaf 1 januari 2027 in principe een maximale GWP van 150. Omdat R32 een GWP van 675 heeft, valt het voor deze categorie boven de grens.
Wat geldt voor R32-lucht-luchtairco's?
Voor nieuwe split lucht-luchtsystemen tot en met 12 kW gaat de GWP-grens van 150 op 1 januari 2029 in. R32 kan in deze categorie in 2027 dus nog toegestaan zijn. Voor single splits met minder dan 3 kg koudemiddel geldt wel al sinds 2025 een maximale GWP van minder dan 750.
Mag ik een bestaande installatie met een hoog-GWP-koudemiddel nog onderhouden?
Sinds 1 januari 2026 is het gebruik van F-gassen uit bijlage I met een GWP van 2.500 of hoger voor service en onderhoud van airconditioning en warmtepompen verboden. Tot 1 januari 2032 gelden onder voorwaarden uitzonderingen voor geregenereerde en bepaalde gerecyclede koudemiddelen.
Is R290 toekomstbestendiger?
R290 is geen F-gas en heeft een GWP van 3. Daardoor valt het niet onder de belangrijkste GWP-beperkingen voor F-gassen. Het koudemiddel is wel brandbaar, waardoor veilig ontwerp, installatie en onderhoud extra aandacht vragen.
Heb ik voor R290 aparte kennis of certificering nodig?
Ja, het werken met brandbare natuurlijke koudemiddelen zoals R290 vraagt om aanvullende kennis en certificering, naast de bekende F-gassencertificering voor synthetische koudemiddelen. Plan die opleiding tijdig in.